Wildernisgebieden
De mooiste wildernisnatuur van Nederland
In willekeurige volgorde hier de zeven mooiste natuurgebieden die tot de top van de Nederlandse wildernisnatuur behoren.
- Gelderse Poort (volop riviernatuur, o.a. Millingerwaard, Groenlanden, Stadswaard)
- Biesbosch (tip: bezoek dit gebied met een kano)
- Tiengemeten (groot natuureiland met veel potentie)
- Boschplaat (groot en afgelegen duin- en kweldergebied op Terschelling, één van de weinige Nederlandse natuurgebieden met een Europees diploma)
- Verdronken Land van Saeftinghe (Zeeuws oer-deltalandschap)
- sommige delen van de Veluwe (met name Veluwezoom-Imbosch en de Speulder- en Sprielderbossen)
- Oostvaardersplassen (natuurgebied van Europese allure, vlakbij Amsterdam. Samen met Oostvaarderswold en Horsterwold straks 130 km² groot)
- Plan voor de Markerplassen (het laten ontstaan van een nieuw Oostvaardersplassengebied maar dan in het Markermeer. Samen met de uitgebreide Oostvaardersplassen ontstaat dan in het hart van Nederland een bijzonder groot deltanatuurgebied van ruim 500 vierkante kilometer)
Overzicht wildernisgebieden per provincie
Hieronder een overzicht, per provincie geordend, van de circa 100 natuurgebieden met in meer of meer wildernisnatuur. Helemaal onderaan nog een viertal gebieden net over de grens in Duitsland.
Ga eens struinen in de wildernisnatuur
Wildernisgebieden waar je ook buiten de paden vrij mag struinen zijn oranje gemarkeerd. NB: in met name de oudere natuurgebieden en in de bosreservaten is wandelen buiten de paden (nog) niet toegestaan.
| wildernisgebied |
km²
|
beheerders | bijzonderheden |
| Drenthe | |||
| Dieverzand |
0,33
|
Staatsbosbeheer |
Bosreservaat, Dennenbos |
| Kremboong |
0,31
|
Het Drentse Landschap | Oud productiebos uit 1888. Bosreservaat |
| Lheebroeker Zand |
0,39
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, vochtig Berken-Zomereikenbos |
| Norgerholt |
0,26
|
Natuurmonumenten | Oudste oerbos restant. Bosreservaat, Eiken-Beukenbos |
| Mantingerbos |
0,08
|
Natuurmonumenten | Enige bos in Nederland waarvan is aangetoond dat er sinds de prehistorie bos staat |
| Oosteresch |
0,31
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Eiken- Berkenbos |
| Schoonlooërveld |
0,23
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, vochtig Wintereiken-Beukenbos |
| Tonckensbos |
0,15
|
Natuurmonumenten | Bosreservaat |
| Flevoland | |||
| Harderbos |
5,8
|
Natuurmonumenten | Voormalig populieren-productiebos op kleigrond dat zich razendsnel ontwikkeld tot nieuwe oernatuur |
| Hollandse Hout |
0,37
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Essen-Iepenbos |
| Houtribbos |
0,16
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Elzenrijk Essen-Iepenbos |
| De Stille Kern / Horsterwold |
3
|
Staatsbosbeheer | Struinen in een oerbos in spe, op rijke kleigrond |
| Markerplassen |
ca. 400
|
* | Plan voor een nieuwe Oostvaardersplassen maar dan in het Markermeer. Indien dit gebied gekoppeld wordt aan de bestaande Oostvaardersplassen, het Oostvaarderswold en het Horsterwold, ontstaat op termijn een zeer rijk moeras- en plassengebied van ruim 500 vierkante kilometer op een steenworp afstand van Amsterdam! |
| Meerdijk |
0,18
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat Elzen-Eikenbos |
| Oostvaardersplassen |
72
|
Staatsbosbeheer | Internationaal beroemd; beperkt toegankelijk. Wordt komende jaren uitgebreid tot een gebied van in totaal 150 km² |
| Wilgenreservaat |
0,64
|
St. Flevo-Landschap | Sinds het ontstaan van de Flevopolder in 1968 ongemoeid gelaten wilgenbos dat zich nu ontwikkeld tot Essen-Iepenbos |
| Friesland | |||
| Berkenvallei, Terschelling |
0,99
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, kraaihei-Berkenbos |
| Boschplaat, Terschelling |
44
|
Staatsbosbeheer | Kwelders en duinen. Het eiland Terschelling (110 km²) is een bijzondere plek; nergens anders in Nederland vind je op een stuk grond van deze omvang, zoveel planten en diersoorten bij elkaar. Circa 80% van het eiland is natuurgebied. |
| Heloma- Bleekerspolder |
0,66
|
It Fryske Gea | Bosreservaat, Ruigt-Elzenbos |
| Starnumansbos |
0,55
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, westelijk deel, Eiken-Berkenbos |
| Waddenzee (**) | |||
| Gelderland | |||
| Beekbergerwoud |
0,7
|
Natuurmonumenten | Oernatuur keert terug |
| Bekendelle |
0,05
|
Natuurmonumenten | Bosreservaat, erg klein maar soortenrijk Vogelkers-Essenbos |
| Bisonbaai (Gelderse Poort) |
1,2
|
Staatsbosbeheer | Struinen & zwemmen in riviernatuurgebied. Mooie rivierstranden |
| Bommelerwaard |
8
|
Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur |
| Het Boombos / Speulder & Sprielderbos / Pijpebrandje |
3
|
Staatsbosbeheer | Enigszins verarmd oerbos restant. Deels bosreservaat |
| Breemwaard | zie Bommelerwaard | ||
| Buitenpolder Heerewaarden | zie Bommelerwaard | ||
| Ewijkse Plaat |
0,1
|
Dienst Domeinen | Struinen in riviernatuur |
| Gamerense Waard | zie Bommelerwaard | ||
| Groenlanden (Gelderse Poort) |
1,3
|
Staatsbosbeheer | (deels) struinen in riviernatuur |
| Grote Weiland |
0,30
|
Natuurmonumenten | Bosreservaat, Elzenrijk Essen-Iepenbos |
| Kampsbergen (deels) |
0,49
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| Kieftskamp (deels) |
0,27
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| Kil van Hurwenen | zie Bommelerwaard | ||
| Klompenwaard |
1,2
|
Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur |
| Kroondomein Het Loo (deels) |
13
|
Staat der Nederlanden | Circa 10 strikte bosreservaten (totaal 1311 hectare) -te midden van uitgestrekt productiebos (zie gebiedskaart) |
| Leesten |
0,41
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat |
| Leeuwense Waard |
0,6
|
zandbaggerbedrijf | Struinen in rivernatuur |
| Loenermark (deels) |
1,3
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| Loevestein | zie Bommelerwaard | ||
| Majuba (deels) |
0,58
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| Meinerswijk |
2
|
Gemeente Arnhem | Struinen in riviernatuur |
| Millingerwaard (Gelderse Poort) |
4
|
Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur |
| Nieuw-Milligen |
0,46
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, droog Berken-Zomereikenbos |
| Ossenbos |
0,54
|
Ministerie van Defensie | Bosreservaat, droog Berken-Zomereikenbos |
| Oude Waal (Gelderse Poort) |
5
|
Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur |
| Petrea (deels) |
*
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| Planken Wambuis |
21
|
Natuurmonumenten | Uitgestrekt natuurbos in wording |
| Riemstruiken |
0,23
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, droog Wintereiken-Beukenbos |
| Rot |
0,2
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, vochtig Wintereiken-Beukenbos |
| Stadswaard (Gelderse Poort) |
1
|
Staatsbosbeheer | Struinen & zwemmen in riviernatuurgebied, vlakbij Nijmegen. Mooie rivierstranden |
| Staverden (deels) |
0,35
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| De Stille Eenzaamheid / Leuvenumsebossen |
0,9
|
Natuurmonumenten | Bosreservaat in Leuvenumsebossen |
| Tongerense Hei |
0,44
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat, droog Berken-Zomereikenbos |
| Nationaal Park Veluwezoom / Imboschberg |
50
|
Natuurmonumenten | Uitgestrekt natuurbos in wording. Deel is bosreservaat |
| Vliegdennenbos / Noord-Ginkel |
*
|
Gemeente Ede | Bosreservaat, oude dennen |
| Wekeromse Zand (deels) |
0,90
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat |
| Zandhegge |
0,53
|
Het Geldersch Landschap | Bosreservaat, Berken-Zomereikenbos |
| Zwarte Bulten |
0,44
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, droog Wintereiken-Beukenbos |
| Groningen | |||
| Lieftinghsbroek |
0,18
|
Natuurmonumenten | Oud bos. Bosreservaat, vochtig Eiken-Beukenbos |
| Midwolderbos / Ennemaborg |
1,7
|
Het Groninger Landschap | Begraasd natuurbos sinds 1981; struinnatuur |
| Rottumerplaat |
10
|
Staatsbosbeheer | Nieuw waddeneiland, ontstaan in 1833, niet toegankelijk, zeer vogelrijk. Rond het eiland mag niet gevist worden (**) |
| Westerbroekstermade- en Kropswolderbuitenpolder |
5
|
Het Groninger Landschap | Natuurontwikkelingsgebied in voormalige polder |
| Waddenzee (**) | |||
| Limburg | |||
| De Baend |
0,24
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur |
| Bunderbos / bosreservaat |
1,6
|
Staatsbosbeheer | Hellingbos met bronnen. Deels bosreservaat |
| De Dellen - Meerssenerbroek Geuldal |
0,92
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur en hellingbos |
| Eijsder Beemden |
0,61
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur |
| Grensmaas |
30
|
Diverse | Struinen in riviernatuur van de Maas |
| Herkenboscher Heide |
0,71
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Wintereiken-Beukenbos |
| Isabelle Greend / Oolerveld |
2,2
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur |
| Kleine Weerd |
0,12
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur |
| Koningssteen | Natuurmonumenten | zie Grensmaas | |
| Maascorridor |
3,3
|
Het Limburgs Landschap en Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur |
| Meers | Natuurmonumenten | zie Grensmaas | |
| Quin |
0,3
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Eiken-Berkenbos |
| Osen / Overlaat Linne |
0,27
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur |
| Rijkelse Bemden |
0,35
|
Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur |
| Savelsbos / Schone Grub |
2,5
|
Staatsbosbeheer | Oud hellingbos. Deels bosreservaat |
| Vijlenerbos / bosreservaat |
2,2
|
Staatsbosbeheer | Bos en deels bosreservaat |
| Zuidplas / Smalbroek |
1,8
|
Het Limburgs Landschap | Struinen in riviernatuur |
| Noord-Brabant | |||
| Nationaal Park De Biesbosch / bosreservaat Keizersdijk |
71
|
Staatsbosbeheer | Uitgestrekt zoetwatergetijden-gebied. Deels bosreservaat |
| Bos van Margraaff |
0,8
|
dhr. Margraaff | Bos dat sinds 1930 met rust gelaten is |
| Geelders |
0,14
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Eiken-Haagbeukenbos |
| Grootvenbos |
0,3
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Berkenbroekbos |
| Herperduin |
4
|
Gemeente Oss | Natuurbos in wording |
|
0,53 /0,89
|
Natuurmonumenten | Bosreservaat, vochtig Wintereiken-Beukenbos en Elzen-Eikenbos | |
| Leenderbos |
0,3
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, droog Berken-Zomereikenbos |
| Mattemburgh (oostelijk deel) |
1,1
|
Brabants Landschap | Oudste bosreservaat van Nederland, oud droog Wintereiken-Beukenbos |
| Sang |
0,21
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Elzenbroekbos |
| Tussen de Goren |
0,39
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, droog Wintereiken-Beukenbos |
| Noord-Holland | |||
| De Kerf |
0,3
|
Staatsbosbeheer | Zeewater stroomt in en uit duinvallei |
| De Slufter |
?
|
Staatsbosbeheer | Zeewater stroomt in en uit duinvallei |
| Drieduin 1 |
0,22
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Korstmos-Dennenbos |
| Drieduin 2 |
0,21
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat; Kraaihei-Berkenbos |
| Drieduin 3 |
0,28
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat; Kraaihei-Dennenbos |
| Leyduin-Vinkenduin |
0,52
|
Landschap Noord-Holland | Bosreservaat, droog Wintereiken-Beukenbos en Essen-Iepenbos |
| Mariëndal |
0,5
|
Landschap Noord-Holland | Struinnatuur |
| Pilotenbos |
0,14
|
Gemeente Amsterdam | Bosreservaat, droog Essen-Iepenbos |
| Kraansvlak |
2,2
|
PWN | Sinds mei 2007 is hier een kleine kudde wisenten |
| Roodaam |
0,36
|
PWN | Bosreservaat, Duin-Eikenbos |
| Schinkelbos |
0,46
|
Gemeente Amsterdam | uitbreiding Amsterdamse Bos |
| Spanderswoud |
2,1
|
Goois Natuurreservaat | Natuurbos in wording |
| Overijssel | |||
| Achter de Voort |
0,13
|
Landschap Overijssel / Natuurmonumenten | Bosreservaat, kamperfoelierijk Eiken-Haagbeukenbos |
| Duursche Waarden |
1,1
|
Staatsbosbeheer | Struinen in riviernatuur, bosreservaat Schietwildenbos |
| Het Molenven |
0,45
|
Landschap Overijssel | Bosreservaat, Eiken-Berkenbos (ook wilgenbos en broekbos) |
| Kloosterkooi |
0,34
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Elzen-Berkenbroek |
| Smoddebos-Duivelshof |
0,1
|
Landschap Overijssel | Bosreservaat, gewoon en kamperfoelierijk Eiken-Haagbeukenbos |
| Vreugderijkerwaard |
0,97
|
Natuurmonumenten | Struinen in riviernatuur |
| Vechtlanden |
0,12
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Elzenbroekbos en Elzen-Eikenbos |
| Zeesserveld |
0,18
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Berken-Zomereikenbos |
| Utrecht | |||
| Amerongse Berg / Galgenberg |
0,94
|
Utrechts Landschap | Oud bos op de Utrechtse Heuvelrug, deels bosreservaat Wintereiken-Beukenbos |
| Amerongse Bovenpolder |
1,1
|
Utrechts Landschap | Riviernatuur in ontwikkeling |
| Blauwe Kamer |
1,1
|
Utrechts Landschap | Natuurontwikkeling; deels struinen mogelijk |
| De Heul |
0,63
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, vochtig Berken-Zomereikenbos |
| Landgoed Noordhout (deels) |
*
|
Utrechts Landschap |
Bosreservaat, niet toegankelijk
|
| Zeeland | |||
| Het Verdronken Land van Saeftinghe |
35
|
Het Zeeuwse Landschap | Getijdengebied met slikken en schorrenlandschap |
| Oranjezon |
4
|
Het Zeeuwse Landschap | Natuurontwikkeling in voormalig waterwingebied |
| Zuid-Holland | |||
| Beerenplaat |
0,23
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Schietwilgenbos |
| De Staart |
0,24
|
Gemeente Oud-Beijerland | Zoetwater getijdengebied, wilgenvloedbos, struinnatuur |
| Eiland van Brienenoord |
0,21
|
Het Zuidhollands Landschap | Eiland met struinnatuur |
| Horsten |
0,48
|
Het Koninklijk Huis | Bosreservaat, Ruigt-Elzenbos. Meer dan 200 jaar oud bos |
| Kijfhoek |
0,32
|
Duinwaterbedrijf Zuid-Holland | Bosreservaat, Duin-Berkenbos |
| Klein Profijt (Oude Maas) |
0,72
|
Het Zuidhollands Landschap | Zoetwater getijdengebied, wilgenvloedbos |
| Landtong Rozenburg |
0,54
|
ARK en Wereldnatuurfonds | Struinnatuur |
| Oude Kat |
0,47
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Elzenrijk Essen-Iepenbos |
| Ruigeplaatbos (Oude Maas) |
0,15
|
ARK | Struinnatuur |
| Slikken van Flakkee |
3,2
|
Staatsbosbeheer | Bosreservaat, Essen-Iepenbos |
| Tiengemeten |
10
|
Natuurmonumenten | Eiland wordt terug gegeven aan de natuur |
| Visserijgriend (Oude Maas) | o.a. ARK en Het Zuidhollands Landschap | Struinnatuur | |
| Grensgebied met Duitsland | |||
| Bentheimer Urwald |
0,8
|
Fürst zu Bentheimsches Forstamt, Niedersachsen | Oerwoudrestant net over de grens bij Enschede. Het bos werd overigens nog tot het einde van de 19e eeuw beweid met vee (Hudewald). Heel bijzonder zijn de ongekend dikke eiken van ca. 500 jaar oud die het bos een mystieke sfeer geven |
| Borkener Paradies |
0,3
|
Markengemeinde Borken, Niedersachsen | Oerbosrestant net over de grens bij Emmen. Er is begrazing waar door het boslandschap vrij open is (Hudewald) |
| Ketelwald |
90
|
Forstamt Kleve en Natuurmonumenten | Uitgestrekt bos tussen Nijmegen en Kleve. Het Duitse deel van het Ketelwald, het Reichswald, is grotendeels productiebos behalve het bosreservaat Geldenberg |
| Nationalpark Eifel |
110
|
Nationalparkforstamt Eifel, NRW | Ten oosten van Zuid-Limburg. Circa 75 % van het bosgebied is wildernis in wording |
Voetnoten
* Om dit overzicht actueel te houden ontvang ik graag tips. Weet je misschien nog een wildernisgebied dat niet mag ontbreken, dan hoor ik dat graag. Ook als je van mening bent dat een bepaald natuurgebied niet in dit overzicht thuis hoort; laat het weten. Ga naar contact.
** de Waddenzee wordt vaak gezien als onze laatste wildernis. Het is echter geen wildernisgebied te noemen omdat er in grote delen van het Waddengebied nog steeds gevist mag worden. Hierdoor is er aanzienlijk minder voedsel beschikbaar voor de zeehonden, zeevogels en haaien. Zie ook de Noordzeepagina.